2026-njy ýylyň ýanwar aýynyň ortalarynda Ýaponiýa "dünýäde ilkinji gezek deňizde seýrek toprak gazyp almak meýilnamasyny" ýerine ýetirmek üçin Ýuwaş ummanyndaky uzak Günorta Guş adasyna "Çikýu" atly çuňňur ylmy buraw gämisini iberdi. Tebigy baýlyklar ministrliginiň Birinji okeanografiýa institutynyň ylmy işgäri we Tebigy baýlyklar ministrliginiň Deňiz geologiýasy we minerallaşmasy boýunça esasy laboratoriýasynyň direktory Şi Sýuefa öz makalasynda Hytaýyň ýer, seýrek toprak baýlyklarynyň önümçiligi, sarp edilişi we eksporty boýunça dünýäde iň uly ýurtdugyny belledi. Deňizde seýrek toprak baýlyklarynyň açylmagy Hytaýyň gury ýerde ýerleşýän seýrek toprak baýlyklarynyň esasy ýurdy hökmündäki derejesine kynçylyk döredýär.
Seýrek toprak palçygyny gaýtadan işlemegiň we daşamagyň çykdajylary, şeýle hem giň möçberli işläp düzmegiň tehniki talaplary hem kyn meseleler bolup durýar. Bu iş deňiz düýbünden palçygy gaýtadan işlemegi talap edýändigi we gury ýerden uzakda ýerleşýändigi sebäpli, degişli daşamak çykdajylary hem artar. Mundan başga-da, deňiziň çuňlugyndaky seýrek toprak palçygy bilen gury ýerde gazylyp alynýan çig malyň arasynda tapawutlar bar we degişli gaýtadan işlemek tehnologiýalary heniz doly işlenip düzülmedi. 17 seýrek toprak elementiniň himiki häsiýetleriniň örän meňzeşligi sebäpli, bölmek we arassalamak ösen we takyk himiýany talap edýär. Mysal üçin, gerek bolan elementleri ergin ekstraksiýasy arkaly bölmek üçin azyndan 200 ädim gerek.
Mysal üçin, WONAIXI tarapyndan öndürilen lantan oksidi (Lanthanum Oxide, himiki formula La₂O₃, CAS: 1312-81-8) seýrek toprak täze materiallarynda esasy seýrek toprak oksididir. Özboluşly optiki, katalitik we elektrik häsiýetleri sebäpli, ol ýokary derejeli önümçilikde we serhet tehnologiýalarynda aýrylmaz esasy materiala öwrüldi. Soňky ýyllarda täze energiýa, maglumat elektronikasy we daşky gurşawy goramak senagatlarynyň çalt ösüşi bilen, oksid lantanynyň ulanylyş çäkleri yzygiderli giňeldi we uly bazar mümkinçiliklerini we tehnologik gymmatyny görkezdi. Häzirki wagtda WONAIXI dürli patent tehnologiýalary ýaly öňdebaryjy tehnologiýalar arkaly ýokary arassa oksid lantanynyň uly möçberde önümçiligini gazandy, bu bolsa özleşdirilen görkezijileri goldaýar we senagat zynjyrynyň serişdeleri çykarmakdan ýokary goşmaça gymmatly önümlere çenli giňeldilmegine ýardam berýär.
Ýaponiýa global çuň deňiz magdanlaryny magdan çykarmak ulgamynda iň işjeň ýurtlaryň biridir. Şeýle-de bolsa, Ýaponiýa esasy mineral strategiýasyny durmuşa geçirmekde köp çäklendirmeler bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Hytaý bary-ýogy birnäçe onýyllygyň içinde uly möçberli seýrek toprak senagat zynjyryny döretdi, çuňňur tehniki binýady toplady we önümiň bahasy örän ýokary boldy. Bularyň ählisi bir gijede gazanylmaýar. Dünýäde seýrek toprak magdanlaryny gaýtadan işlemek we gaýtadan işlemek kuwwatynyň Hytaýda ýokary derejede jemlenendigini göz öňünde tutup, hatda Ýaponiýa çig mallary üstünlikli gazyp alsa-da, daşarky gaýtadan işlemek ulgamlaryna berk bil baglar.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 2-nji fewraly
